Wetenschappers schakelen steeds vaker vrijwilligers in om ze te helpen. Als je de crowd onderzoek laat doen, kun je zelfs supercomputers verslaan.

Een nieuwe planeet ontdekken. Of in de Afrikaanse savanne een nieuw apensoort opsporen. Altijd al hiervan gedoomd? Dan is er goed nieuws: wetenschap is niet meer alleen weggelegd voor briljante professoren in laboratoria of Indiana Jones-achtige avonturiers die de wereld in trekken. Gewone burgers nemen – met hulp van internet – steeds vaker werk over van wetenschappers. Burgerwetenschap of citizen science heet dat.

Bij burgerwetenschap kan iedereen professionele onderzoekers helpen met het doen van metingen, het verzamelen van data of het bestuderen van online beeldmateriaal. Ook worden regelmatig vrijwilligers ingeschakeld om mee te denken met ingewikkelde vraagstukken. Zelfs een supercomputer kan vaak niet concurreren met de hersenen van tienduizenden mensen. Zo ontdekten deelnemers van het online crowdsourcing 3d-puzzelspel fold.it in tien dagen de structuur van een eiwit waarmee het hiv-virus zich vermenigvuldigt. Het 3d-inzicht en de intuïtie van de mens wonnen het van de brute rekenkracht van de computer.

Waterexperiment

Het meten van fijnstof, het online melden van tekenbeten of het controleren van de waterkwaliteit van de sloot of het meertje in de buurt. De natuur is een favoriet onderzoeksterrein in de burgerwetenschap. Behalve in het Verenigd Koninkrijk gebeurt er op dat gebied nergens ter wereld zo veel als hier. Het ‘crowdsourcen van de natuur’ werkt in Nederland goed. Zo deden vijfhonderd Amsterdammers vorig jaar mee aan het Schone Waterexperiment. Zij gaven zich op via internet en kregen vervolgens een kistje thuisgestuurd met daarin instrumenten om onder meer de geur, kleur, aanwezigheid van bepaalde bacteriën en doorzichtigheid van het water bij hen in de buurt te meten. Instructies voor de metingen kregen ze via online video’s en meetresultaten konden ze via een speciale website uploaden. De resultaten werden real time weergegeven op een online kaart. Met hulp van al die metingen konden de professionele onderzoekers van onder meer Wageningen Universiteit bepalen waar het water in Amsterdam het schoonst is en waar bijvoorbeeld de E.Coli waarde het hoogst is.

De negende planeet

Het inschakelen van de massa – crowdsourcing – zie je op nog veel grotere schaal terugkomen bij andere projecten, zoals die van de NASA. Meer dan vijfenveertigduizend vrijwilligers doorzoeken honderdduizenden infraroodbeelden die de ruimtevaartorganisatie online heeft gezet. Wie bepaalde bijzondere bewegende objecten ziet, wordt gevraagd om die te markeren met z’n cursor. Zo hoopt de organisatie de nog onontdekte negende planeet van ons zonnestelsel te vinden. Volgens NASA kan het oog van de mens dit veel beter dan de beste software.
Wie meer geïnteresseerd is in het wildleven op de savanne dan in het zonnestelsel kan meedoen aan de Serengeti Park Game. Miljoenen camerabeelden zijn er online gezet van dit enorme natuurgebied in Tanzania en Kenia. Deelnemers krijgen snapshots te zien waarover ze allerlei vragen moeten beantwoorden. Welke dieren staan er op de foto: een leeuw, een cheeta, een onbekende vogel? Wat doen die dieren: bewegen, stilstaan?

Hoe zit het met de betrouwbaarheid?

Vraag is natuurlijk hoe betrouwbaar de observaties van gewone mensen zijn. Een ecoloog weet precies hoe een bepaald soort luipaard eruit ziet, maar vrijwilligers die de beelden bekijken van de Serengeti Park Game kunnen er misschien naast zitten. Om dit te voorkomen worden er bij dit soort burgerwetenschapsprojecten steeds vaker checks ingebouwd. Meerdere mensen krijgen bijvoorbeeld dezelfde beelden voorgeschoteld waardoor fouten eruit kunnen worden gefilterd. Bij het Schone Waterexperiment verliep ook niet alles vlekkeloos. Soms telden deelnemers de verkeerde bacteriën of deden ze te veel of te weinig water in een bepaald schaaltje waardoor de uitslag niet klopte. De onderzoeksleiders hebben dit achteraf wel kunnen achterhalen en er extra analyses op gedaan. Toch lijkt het overgrote deel van de gegevens wel betrouwbaar.

Domme algoritmes

Terwijl professionele onderzoekers steeds beter leren hoe ze burgerwetenschap op een betrouwbare manier kunnen inzetten, groeit ook het aantal projecten. Psychologen, gedragswetenschappers en filosofen begeven zich ondertussen ook vaker op dit terrein. Vaak gaat het om het doen van metingen of observaties, maar soms moeten burgerwetenschappers echt hun hersenen kraken, zoals bij het eerder genoemde fold.it. Zo hebben deelnemers ook geholpen bij het ontdekken van eiwitstructuren die kunnen helpen bij de genezing van de ziekte van Alzheimer. Ook hier wonnen de hersenen van de massa nog van de algoritmes. Met z’n allen zijn we dus vaak nog slimmer dan de computer. Maar voor hoelang nog?

Deel dit:

Reacties

  1. Kees Stada says:

    Het lijkt me een heel goede zaak!
    Toch denk ik dat de wetenschap op kunstmatige intelligentie nog maar in de kinderschoenen staat.
    Als voorbeeld noem ik de schaakmachine. Iedereen voorspelde dat de mens altijd zou winnen. De beste schaker verliest tegenwoordig. Misscjien geen KImaar wel een vernuftig programma.,

  2. Jan says:

    Waar is het bewijs dat de menselijke hersenen maar voor een deel productief zij

  3. Hein says:

    “Betekend dit, dat …”
    Betekent is met een t (regel: stam+t).
    “de “uitverkorene” (…) hebben opgeleverd”
    Eén uitverkorene, dus “heeft” opgeleverd.
    :)

  4. Peter says:

    Betekend dit, dat de “uitverkorene” voor het testen van”mesch” niet de gewenste resultaten hebben opgeleverd?

  5. Wim says:

    … en als je dan bedenkt dat wij mensen maar een klein deel van onze grijze massa werkelijk gebruiken,
    dan kunnen wij met z’n allen dus nog veel meer!

    Ik vraag iedereen dan ook: maak dit nieuws nog beter bekend:
    de mens heeft geen Screensaver, maar heeft er nu de Breinbreker voor: heerlijk voor de “te stille” momentjes.

    Dank jullie wel voor dit positieve nieuws.

    • Sjors says:

      Het is een mythe dat mensen slechts een klein deel van onze grijze massa werkelijk gebruiken.

      Als je daar aan twijfelt heb je net als ik geen graad in neurologie of je hebt er geen bezwaar tegen als een deel van je hersenen worden verwijderd. Succes daarmee ;-)