Hij maakt 6,1 biljard berekeningen per seconde. Daarmee is Snellius nu al de snelste publieke supercomputer van Nederland. En dit nieuwe rekencentrum wordt de komende jaren alleen nóg sneller en beter. Maar wat kunnen en moeten we hiermee? We vragen het aan Valeriu Codreanu, die namens SURF verantwoordelijk is voor Snellius.

Het was Koningin Maxima die in september 2021 de nationale supercomputer Snellius opende op het Amsterdamse Science Park. Deze is nu al ruim drie keer zo krachtig als zijn voorganger Cartesius.

Wat is supercomputer precies?

“Dat is een verzameling van aan elkaar gekoppelde servers op een enorm snel netwerk. Samen kunnen die hele grote berekeningen maken. Het is een enorme krachtpatser die in het geval van Snellius uiteindelijk maar liefst 21 biljard berekeningen per seconde kan uitvoeren, ofwel 21 petaflops*. Flop staat voor ‘Floating Point Operations Per Second’ en is een maateenheid om de rekenkracht van processors uit te drukken.”

*21 petaflops staat ongeveer gelijk aan de rekenkracht van 21.428 14-core high-end desktop pc’s of 75.000 4-core huis-tuin-en-keuken pc’s.

Wat kunnen we met zo’n snelle computer?

“Veel. Er zijn enorme hoeveelheden data beschikbaar. En die kunnen we analyseren, mits we voldoende rekenkracht hebben. Met Snellius hebben we dat. Daardoor kunnen we bijvoorbeeld röntgenfoto’s diagnosticeren. Of de verspreiding van het coronavirus in kaart brengen omdat we bijvoorbeeld lucht- en ventilatiestromen kunnen analyseren. Maar we kunnen ook klimaatmodellen doorrekenen.”

Hoe werkt dat concreet?

“Stel je wilt weten hoe het klimaat zich gaat ontwikkelen. Dan heb je te maken met enorme hoeveelheden data. Temperatuurontwikkelingen in de lucht, op het aardoppervlak, het aantal zonuren, maar ook de hoeveelheid, regen, ijs, water, chemische reacties in de atmosfeer, wolken, stormen, enzovoorts. En dat over de jaren heen. Om die enorme hoeveelheden data te kunnen analyseren en vergelijken is veel rekenkracht nodig. Hoogleraar Dynamische oceanografie Henk Dijkstra legde tijdens de opening van Snellius uit dat om het klimaat te kunnen bestuderen we de aarde opdelen in blokken. Als we betere berekeningen willen maken, dan moeten we de blokken kleiner maken. Ieder blokje krijgt dan een hogere resolutie. Maar hoe hoger de resolutie, hoe meer rekenkracht we nodig hebben. We rekenden eerst met blokken van 100 bij 100 kilometer. Snellius kan rekenen met blokken van 10 bij 10 kilometer. Dan zien en weten we dus weer meer.”

Wie kunnen er gebruik maken van Snellius?

“In principe alle Nederlandse onderzoekers. Via de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) kunnen wetenschappers rekentijd met deze supercomputer aanvragen. Dat kunnen wetenschappers zijn van alle gebieden: van astronomen tot klimaatwetenschappers, van medische tot sociale wetenschappers.”

Van wie is Snellius?

“De supercomputer is aangeschaft en wordt beheerd door SURF. In SURF werken de Nederlandse universiteiten, hogescholen, umc’s, mbo-instellingen en onderzoeksinstellingen samen aan ict-innovaties.”

Vreet zo’n supercomputer niet enorm veel energie?

“Klopt. Duurzaamheid was dan ook een belangrijke factor bij de ontwikkeling van Snellius. En dat is gelukt. Snellius is een van de zes groenste supercomputers ter wereld. Dat komt vooral door dewaterkoelingstechnologie die we gebruiken. Het systeem wordt gekoeld met warm water. Daardoor is er veel minder luchtkoeling nodig. Hierdoor besparen we energie en verhogen we de performance.”

Zit Snellius al aan de top van zijn kunnen?

“Nee. De komende jaren wordt de snelheid twee keer uitgebreid. Later dit jaar en in oktober 2023. Uiteindelijk zal Snellius 21 biljard berekeningen per seconde kunnen uitvoeren, ofwel 21 petaflops. Ter vergelijking. Het aantal petaflops van voorganger Cartesius lag slechts rond de 1,8.”

Hoe snel is Snellius wereldwijd gezien? Doen we een beetje mee?

“We zijn zeker state-of-the-art. En we komen ook in de top 500 voor. Een mooie prestatie gezien de relatief beperkte financiële middelen waarmee we Snellius hebben gebouwd: 20 miljoen euro. De Japanse supercomputer Fugaku is wereldwijd nog altijd de allersnelste. Die heeft een rekenkracht van maar liefst 442 petaflops. Maar die heeft naar schatting dan ook zo’n 800 miljoen euro gekost.”

Hoe lang blijft Snellius actief?

“In principe vijf jaar. Dan wordt het systeem vervangen door een nieuwe supercomputer. Dan zijn de onderdelen alweer verouderd en versleten. Net als in je laptop of telefoon. Dan komt er opnieuw een aanbestedingsronde. En ja, dan zal de volgende supercomputer ongetwijfeld weer veel sneller zijn.”

Zit daar een limiet aan? Waar eindigt dat?

“Uiteindelijk lopen we ooit tegen de wetten van de natuurkunde aan als het gaat om snelheden van computers. Maar daar zijn we nog niet. Voorlopig kunnen de snelheden nog omhoog.”

Tot slot. Vanwaar de naam Snellius?

“Het apparaat is vernoemd naar de Nederlandse wetenschapper Willebrord Snel van Royen, ook bekend onder zijn Latijnse naam Snellius. Hij was een wis- en natuurkundige die tot zijn dood in 1626 werkzaam was bij Universiteit Leiden. Hij hield zich bezig met het berekenen van de omtrek van de aarde en het getal pi. En Snellius is natuurlijk een mooie verwijzing naar het belangrijkste kenmerk van deze supercomputer: de snelheid.”

Bekijk Snellius hier virtueel.

Deel dit:

Reacties

  1. Rick B schreef:

    Is een supercomputer nog wel relevant met spelers als AWS, Azure? Het is toch makkelijker dan ooit om een grote cluster servers op te starten?

  2. pieter schreef:

    Waarom wordt het besturingssysteem niet vermeld? Dat is toch ook echt wel bepalend. Er zal zeker geen windows in zitten.

  3. Alex schreef:

    De naam Snellius heeft natuurlijk even weinig met snelheid te maken als Cartesius met (pons)kaarten.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *